آشنایی با رشته روانشناسی کودکان استثنایی
4) روانشناسی کودکان استثنایی
این گرایش به منظور پژوهش، تشخیص و بازتوانی کودکان استثنایی – اعم از نابینا، ناشنوا، حسی- حرکتی، ناسازگار و ... فعالیت میکند. هدف این رشته و گرایش در راستای پیشگیری از ابتلای افراد به نقایص حسی- حرکتی و ذهنی است.
به طور متوسط حدود 2% از کودکان جامعه مبتلا به نقایص
حسی- حرکتی و ناتواناییهای ذهنی هستند که از جمله مهمترین آنها اشکال در بینایی، شنوایی، حرکتی، هوشی و رفتاری میباشد. از آنجایی که 2% در کل جمعیت آمار بسیار زیادی است، لذا لازم است برای پیشگیری از ابتلای نوزادان به امراض یاد شده اقدام لازم صورت گیرد؛ در غیر این صورت آثار اجتماعی و فردی و خانوادگی چنین فرزندانی بسیار مشکل زا خواهد بود. تحقیقات نشان میدهد وقتی خانوادهای دارای فرزند استثنایی میشود، اولین اثرش به صورت افسردگی و انزوای والدین آشکار میگردد. بعد از آن خود فرد استثنایی است که در آینده مشکلات زیادی را برای نظام آموزش و پرورش و سایر دستگاهها و خودش فراهم میکند. لذا لازم است تا این رشته به صورت جدی بسط و گسترش یابد تا جامعه و خانواده از آثار منفی آن برکنار بمانند. البته لازم به تذکر است که کودکان تیزهوش و سرآمد نیز جزء کودکان استثنایی به شمار میروند که به آموزشهای خاصی نیازمندند.
تواناییهای لازم برای داوطلبان این رشته و ادامه تحصیل در آن
از آنجاییکه فعالیتهای شغلی فارغالتحصیلان این رشته در آینده در رابطه مستقیم با کودکان استثنایی (نابینا، ناشنوا، معلول جسمی، ناسازگار و...) است لازم است داوطلبان ورود به این رشته از علاقه و تمایل کافی نسبت به کار با این گونه افراد برخوردار باشند و از آنجا که کار کردن با کودکان استثنایی نیازمند ویژگیهای روانی خاصی است، داوطلبان باید به تمامی جوانب رشته مورد نظر توجه دقیق داشته باشند، علاوه بر این، داشتن معلومات و اطلاعات کافی در زمینه درسهای مورد نیاز برای قبولی در آزمون سراسری از جمله مواردی است که داوطلبان ورود به رشته روانشناسی کودکان استثنایی در گروه علوم آزمایشی انسانی باید دارا باشند.
فهرست دروس و واحدهای رشته: روانشناسی گرایش: کودکان استثنایی
|
الف)دروس عمومی |
واحد |
ب) دروس پایه |
واحد |
ج) دروس اصلی |
واحد |
د) دروس تخصصی |
واحد |
ه) دروس اختیاری |
واحد |
|
اخلاق و تربیت اسلامی انقلاب اسلامی و ریشههای آن تاریخ اسلام تربیت بدنی (1) تربیت بدنی (2) تنظیم خانواده و جمعیت زبان خارجی فارسی متون اسلامی معارف اسلامی1 معارف اسلامی 2 |
2 2 2 1 1 2 3 3 2 2 2
|
آسیب شناسی روانی (1) آمار توصیفی آمار استنباطی انگیزش و هیجان بهداشت روانی تاریخچه و مکاتب روانشناسی روانشناسی عمومی (1) روانشناسی عمومی (2) روانشناسی احسای و ادراک روانشناسی تجربی روانشناسی فیزیولوژیک روانشناسی رشد (1) روانشناسی رشد (2) روانشناسی تربیتی روانشناسی اجتماعی روانشناسی یادگیری (مفاهیم مظریهها روانشناسی مرضی کودک |
3 2 3 3 3 2 2 2 2 4 3 3 3 3 3 3
|
روانسنجی روش تحقیق در روانشناسی شخصیت(نظریههاو مفاهیم متون روانشناسی به زبان خارجه(!) علم النفس از دیدگاه دانشمندان اسلامی فیزیولوژی عمومی(اعصاب و غدد) کلیات فلسفه مبانی جامعه شناسی |
3 3 3 3 2 3 3 3 |
آسیب شناسی روانی (2) اختلالات تکلم و گفتار درمانی بهداشت روانی کودکان استثنایی پژوهشهای هملی انفرادی در کودکان استثنایی روانشناسی مشاوره و راهنمایی روانشناسی تدریس به کودکان نابینا روانشناسی تدریس به کودکان ناشنوا روانشناسی کودکان تیزهوش روانشناسی کودکان ناسازگار روشهای تغییر و اصلاح رفتار کودکان سمینار مسائل کودکان استثنایی متون روانشناسی کودکان استثنایی به زبان خارجه(2) نظریهها و کاربردآزمونهای شناختی(هوش و استعداد) روانشناسی کودکان عقب مانده |
3 2 2 4 2 2 2 2 2 3 2 3 4 2 |
اختلالات یادگیری آسیب شناسی اجتماعی انسان شناسی در اسلام آموزش قرآن بازپروری معلولین تفکرو زبان روانشناسی جنایی روانشناسی تجربی و اجتماعی روانشناسی اجتماعی کاربردی روانشناسی تفاوتهای فردی روانشناسی صنعتی وسازمانی روانشناسی مدیریت زیست شناسی کاربردکامپوتردر تجزیه و آمار مددکاری اجتماعی نگرش و تغییر آن فلسفه اسلامی |
2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2
|
|
جمع |
22 |
جمع |
|
|
69 |
جمع |
35 |
جمع |
10 |
تواناییهای فارغالتحصیلان رشته روانشناسی کودکان استثنایی
1) بررسی پیرامون خصوصیات زیستی، روانی و اجتماعی کودکان استثنایی، اعم از نابینا، نیمه بینا، ناشنوا، نیمه ناشنوا، عقب ماندگان ذهنی، معلولیتهای حرکتی و کودکان تیزهوش.
2) ارزیابی تواناییهای شناختی کودکان غیرعادی و عادی.
3) ارائه راهکارهای لازم جهت جلوگیری از ابتلای کودکان به اشکالهای درسی، ارتباطی، عاطفی و جز آن.
موقعیتهای شغلی و محلهای کار
مدارس آموزش و پرورش کودکان استثنایی (به عنوان معلم یا مشاور)، بیمارستانهای ارائه دهنده خدمات روانشناختی و عمومی، مراکز نگهداری بیماران و معلولان جسمی- روانی، دانشگاهها و مراکز آموزش عالی و ... از جمله مکانهایی است که فارغالتحصیلان روانشناسی کودکان استثنایی میتوانند در آنجا فعالیت کنند و از تخصص و دانش خود، در زمینههای مختلف بهره گیرند.
علاوه بر این، فارغالتحصیلان این رشته قادر به انجام کارهای پژوهشی در حوزه مسائل روانشناسی خواهند بود.
طول متوسط تحصیل در این رشته 4 سال میباشد و دروس آن در 8 نیمسال تحصیلی برنامهریزی شده است و دارای 136 واحد درسی است که به گروههای زیر تقسیم میگردند.
دروس عمومی دروس پایه و اصلی دروس تخصصی دروس انتخابی
22 69 35 10
برای آشنایی بهتر شما علاقمندان عزیز توصیه میگردد شرح کامل این رشته و گرایش را با دقت کامل مطالعه نمایید تا از محتوای آموزشی آن مطلع گردید.
فارغالتحصیلان رشته کارشناسی روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی (کودکان استثنایی) در رشتههای کارشناسی ارشد ناپیوسته میتوانند ادامه تحصیل دهند.
رغبتهای مورد نیاز برای انجام دادن شغل: علاقه به افراد استثنایی و کار با آنها.
ویژگیهای شخصیتی (عاطفی، اجتماعی و رفتاری) لازم برای انجام دادن شغل: ثبات عاطفی، قبول مسئوولیت، سازگاری با دیگران، مطلوب بودن رفتار و برخورد مناسب، همدلی با دیگران و درک آنها.
محلهای اشتغال و استخدام: مراکز دولتی و غیر دولتی (آموزش و پرورش استثنایی کشور، سازمان بهزیستی کشور، پژوهشکده کودکان استثنایی) و خود اشتغالی.
جنبههای مالی و حقوقی: در مراکز دولتی پرداخت حقوق تابع قانون استخدام کشوری است و فرد از مزایا و فوقالعاده شغل، حق بیمه و بازنشستگی بهرهمند میشود. در مراکز خصوصی میزان درآمد با توجه به قرارداد بسته شده با کارفرما متغیر است و در صورت خوداشتغالی به میزان سرمایه، محل کار، صلاحیت و ابتکار فرد بستگی دارد.
شرایط ارتقاء: ارتقاء از طریق پیشرفت تحصیلی – شغلی، با گذراندن دورههای بلند مدت آموزشی که از طرف سازمان آموزش و پرورش استثنایی برگذار میشوند و بورسهای تحصیلی داخلی و خارجی صورت میگیرد.
نحوه استخدام و ورود به شغل: آگهی جراید، امتحان و مصاحبه، وزارت کار، مراجعه مستقیم به سازمانها یا کارفرمایان.
ارتباطهای شغلی: با مشاغل مددکاری، روانپزشکی، عصب شناسی، متخصصان ژنتیک، روان شناسی تربیتی و متخصصان مغز و اعصاب در ارتباط است.
مطلوبیتها و محدودیتهای شغل:
مطلوبیتها: کمک به افراد کم توان ذهنی، شناسایی کودکان تیزهوش.
محدودیتها: فشار ناشی از پیشرفت کند کودکان دیرآموز، خستگی زیاد و در نهایت فرسودگی شغلی.
اتحادیه، انجمن و تشکیلات حرفهای وابسته به شغل: سازمان استعدادهای درخشان، سازمان آموزش و پرورش استثنایی، پژوهشکده کودکان استثنایی، انجمن سندرم دان، انجمنهای مربوط به کودکان ناشنوا و نابینا.
آینده شغل: بستگی به شغلی دارد که انتخاب میکنند و بستگی به این دارد که در مراکز خصوصی کار کنند یا دولتی یا شخصاً اقدام به تأسیس مراکزی برای این کودکان کرده باشند، این شغل از آینده اقتصادی و اجتماعی خوبی برخوردار خواهد بود.
مراحل و جریان یک روز عادی برای شغل: با توجه به محل کار و مدرک تحصیلی، نوع فعالیت فرد متفاوت است. در مقاطع کاردانی و کارشناسی معمولاً افراد در آموزش و پرورش استثنایی، مراکز بهزیستی به عنوان معلم و کارشناس شاغل و با مدرک بالاتر به تدریس، پژوهش و فعالیتهای تشخیصی-درمانی میپردازند.
محل و راههای کسب اطلاعات بیشتر درباره شغل: مراجعه به مراکز آموزش کودکان استثنایی، گفتگو با دانشجویان و استادان این رشته.
توصیهها و پیشنهادهای لازم برا داوطلبان ورود به این شغل: ورود به این شغل نیاز به درک و همدلی زیاد با افراد استثنایی دارد و بردباری، ایثار و تحمل روانی بالایی را میطلبد. (زندی پور ،1384).
دانشگاههای ارائه دهنده این گرایش عبارتند از:
|
ردیف |
نام دانشگاه |
وضعیت پذیرش |
|
1 |
دانشگاه الزهراء (س)، تهران |
روزانه |
|
2 |
دانشگاه شهید بهشتی، تهران |
روزانه |
|
3 |
دانشگاه علامه طباطبایی (ره)، تهران |
روزانه |
|
4 |
دانشگاه فردوسی، مشهد |
روزانه، شبانه |
|
5 |
دانشگاه اصفهان |
شبانه |
(اسکندری و همکاران،1384).
فهرست دروس و واحدهای رشته: روانشناسی گرایش: کودکان استثنایی
|
الف) دروس عمومی |
واحد |
ب) دروس پایه |
واحد |
ج) دروس اصلی |
واحد |
د) دروس تخصصی |
واحد |
ه) دروس اختیاری |
واحد |
|
اخلاق و تربیت اسلامی |
2 |
آسیبشناسی روانی (1) |
3 |
روانسنجی |
3 |
آسیبشناسی روانی (2) |
3 |
اختلالات یادگیری |
2 |
|
انقلاب اسلامی و ریشههای آن |
2 |
آمار توصیفی |
2 |
روش تحقیق در روانشناسی |
3 |
اختلالات تکلم و گفتار درمانی |
2 |
آسیب شناسی اجتماعی |
2 |
|
تاریخ اسلام |
2 |
آمار استنباطی |
3 |
شخصیت (نظریهها و مفاهیم) |
3 |
بهداشت روانی کودکان استثنایی |
2 |
انسان شناسی در اسلام |
2 |
|
تربیت بدنی (1) |
1 |
انگیزش و هیجان |
3 |
متون روانشناسی به زبان خارجه (1) |
3 |
پژوهشهای عملی انفرادی در کودکان استثنایی |
4 |
آموزش قرآن |
2 |
|
تربیت بدنی (2) |
1 |
بهداشت روانی |
3 |
علم النفس از دیدگاه دانشمندان اسلامی |
2 |
روانشناسی مشاوره و راهنمایی |
2 |
بازپروری معلولین |
2 |
|
تنظیم خانواده و جمعیت |
2 |
تاریخچه و مکاتب روانشناسی |
2 |
فیزیولوژی عمومی (اعصاب و غدد) |
3 |
روانشناسی تدریس به کودکان نابینا |
2 |
تفکر و زبان |
2 |
|
زبان خارجی |
3 |
روانشناسی عمومی (1) |
2 |
کلیات فلسفه |
3 |
روانشناسی تدریس به کودکان ناشنوا |
2 |
روانشناسی جنایی |
2 |
|
فارسی |
3 |
روانشناسی عمومی (2) |
2 |
مبانی جامعه شناسی |
3 |
روانشناسی کودکان تیزهوش |
2 |
روانشناسی تجربی و اجتماعی |
2 |
|
متون اسلامی |
2 |
روانشناسی احساسی و ادراک |
2 |
|
|
روانشناسی کودکان ناسازگار |
2 |
روانشناسی اجتماعی و کاربردی |
2 |
|
معارف اسلامی 1 |
2 |
روانشناسی تجربی |
4 |
|
|
روشهای تغییر و اصلاح رفتار کودکان |
3 |
روانشناسی تفاوتهای فردی |
2 |
|
معارف اسلامی 2 |
2 |
روانشناسی فیزیولوژیک |
3 |
|
|
سمینار مسائل کودکان استثنایی |
2 |
روشهای صنعتی و سازمانی |
2 |
|
|
|
روانشناسی رشد(1) |
3 |
|
|
متون روانشناسی کودکان استثنایی به زبان خارجه (2) |
3 |
روانشناسی مدیریت |
2 |
|
|
|
روانشناسی رشد(2) |
3 |
|
|
نظریهها و کاربرد آزمونهای شناختی (هوش و استعداد) |
4 |
زیست شناسی |
2 |
|
|
|
روانشناسی تربیتی |
33 |
|
|
روانشناسی کودکان عقب مانده |
2 |
کاربرد کامپیوتر در تجزیه و آمار |
2 |
|
|
|
روانشناسی اجتماعی |
3 |
|
|
|
|
مددکاری اجتماعی |
2 |
|
|
|
روانشناسی یادگیری (مفاهیم، نظریهها) |
3 |
|
|
|
|
نگرش و تغییر آن |
2 |
|
|
|
روانشناسی مرضی کودک |
|
|
|
|
|
فلسفه اسلامی |
2 |
|
جمع |
22 |
جمع |
69 |
جمع |
|
|
35 |
جمع |
10 |
آشنایی با شغل معلم کودکان استثنایی (ناشنوایان)
عنوان شغل: معلمی کودکان استثنایی (ناشنوایان).
تعریف شغل: معلم کودکان استثنایی عهده دار آموزش و پرورش کودکانی است که از نظر شنوایی و گویایی با مشکلاتی مواجهند.
رسته یا گروه شغلی: آموزشی.
شرح وظایف و مسئوولیتهای شغلی: پرورش حس شنوایی و گویایی کودکان با استفاده از علامت و وسایل کمک آموزشی سمعی و بصری است.
اهمیت و ضرورت شغل: سرویس دهی به افراد ناشنوا جهت آموزش آنها برای تحصیل علم و بهتر زندگی کردن.
مدارک تحصیلی مورد نیاز برای احراز شغل: حداقل فوق دیپلم (مراکز تربیت معلم کودکان استثنایی وابسته به آموزش و پرورش) یا کارشناسی روان شناسی کودکان استثنایی.
مهارتها، تجارب و دورههای آموزشی ویژه برای احراز شغل: مهارتهای نظری و عملی کسب شده در دورههای آموزشی.
شرایط محیط کار: محل کار معلمان کودکان استثنایی، مراکز استثنایی (مدارس ناشنوایان) یا مدارس عادی (کلاسهای خاص اینگونه کودکان) است.
وسایل و ابزار مورد نیاز برای انجام دادن شغل: معلمان از وسایل آموزشی مثل آینه، تقویم، اسباببازیهای فکری، گوشیها، و ماژیک استفاده میکنند که هزینه تهیه این وسایل به عهده مرکز کودکان استثنایی است. برخی از این وسایل را معلمان در طی دوره کارآموزی شخصاً تهیه میکنند.
خصوصیات جسمانی و تواناییهای بدنی لازم برای انجام دادن شغل: سلامت جسمانی کامل به ویژه سلامت چشم، سینه و ریه، لب، دهان، تنفس صحیح و هماهنگی دست و چشم.
معلولیتهای بی اثر در انجام دادن شغل: فردی که در این شغل مشغول به کار میشود باید از سلامت جسمی و ذهنی کامل برخوردار باشد.
خصوصیات روانی و توانمندیهای ذهنی لازم برای انجام دادن شغل: برخورداری از توانمندیهای ذهنی، تمرکز و دقت حواس، استعداد هنری، تجسم فضایی، خلاقیت و ابتکار.
رغبتهای مورد نیاز برای انجام دادن شغل: علاقه به رشد انسانها و تدریس.
ویژگیهای شخصیتی (عاطفی، اجتماعی و رفتاری) لازم برای انجام دادن شغل:
همدلی و درک دیگران، قدرت برقراری رابطه عاطفی و صمیمانی با دانش آموزان، صبوری و علاقهمندی به شکوفایی استعدادهای بچهها.
محلهای اشتغال و استخدام: وزارت آموزش و پرورش (مراکز کودکان استثنایی و مدارسی که دارای اینگونه کلاسها هستند)، مدارس خصوصی.
جنبههای مالی و حقوقی: تابع استخدام کشوری است. معلمان کودکان استثنایی مانند سایر...
کارشناسی علوم تربیتی (گرایشهای)
- مدیریت و برنامهریزی آموزشی
- تکنولوژی آموزشی
- آموزش و پرورش پیش دبستانی و دبستانی
- آموزش و پرورش کودکان عقب مانده ذهنی
- آموزش و پرورش کودکان استثنایی
رشد سالم و صحیح جوامع انسانی در گرو تعلیم و تربیت صحیح و اصولی افراد آن جامعه است. بدیهی است هر چقدر آگاهی و دانش اقشار جامعه نسبت به تعلیم و تربیت افزایش پیدا کند، جامعه در سیر تکامل و تعالی رشد خواهد یافت و البته این امر، یعنی ارتقاء و افزایش آگاهی عمومی مردم در زمینه تعلیم و تربیت، توسط متخصصان و صاحبنظران و همچنین مدرسان و معلمان علوم تربیتی انجام میگیرد. (اسکندری و همکاران،1384).
آشنایی با رشته مدیریت و برنامهریزی آموزشی
1) گرایش مدیریت و برنامهریزی آموزشی
هدف این گرایش تربیت مدیران و برنامهریزان آموزشی متعهد و دلسوز مورد نیاز وزارت آموزش و پرورش کشور میباشد. بطور کلی برآوردن نیازهای آموزشی وزارت آموزش و پرورش براساس معارف و ارزشهای تربیت اسلامی و اصول مدیریت است.
علاقمندان این رشته باید از قدرت رهبری و مدیریت، خلاقیت و ابتکار کافی برخوردار باشند.
مدیر آموزشی باید از تواناییهای مختلفی برخوردار باشد تا بتواند توانایی حل مشکلات را داشته باشد.
از جمله این تواناییها باید به قدرت برنامهریزی، آشنایی، به روابط انسانی و اصول مدیریت آموزشی و قدرت تشخیص مسائل و تصمیمگیری به جا در مورد حل مشکلات اشاره نمود.
فارغالتحصیلان این رشته پس از فراغت از تحصیل مسئوولیتهای متفاوتی را در جامعه میتوانند بر عهده بگیرند. از جمله:
· مدیریت مراکز آموزشی در سطوح مختلف
· کارشناس برنامهریزی در وزارت آموزش و پرورش
طول متوسط تحصیل در گرایش مدیریت و برنامهریزی آموزشی 4 سال میباشد و دروس آن در 8 نیمسال تحصیلی برنامهریزی شده است. این گرایش از 137 واحد درسی تشکیل شده است و واحدهای درسی این گرایش به گروههای زیر تقسیم میشوند:
دروس عمومی دروس پایه و اصلی دروس تخصصی دروس انتخابی
20 60 45 10
(اسکندری و همکاران،1384).
